Sốc Phản Vệ Là Gì và Cách Sơ Cấp Cứu

Sốc phản vệ là gì

Bài viết làm rõ khái niệm sốc phản vệ là gì, cách xử lý sơ cấp cứu và phòng tránh. Sốc phản vệ là một phản ứng quá mẫn có thể gây sốc và suy hô hấp, truỵ tim mạch đe dọa tơi tính mạng. Sốc phản vệ có thể diễn ra trong vòng vài phút đến vài giờ sau khi tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng. Gần như bất cứ tác nhân gây dị ứng nào như: nọc côn trùng, phấn hoa, nhựa cây, thực phẩm hay thuốc, đều có khả năng gây ra sốc phản vệ. Ở một số người có phản ứng phản vệ không rõ nguyên nhân.

Nguyên nhân gây sốc phản vệ

Có rất nhiều nguyên nhân gây ra sốc phản vệ như thuốc, thực phẩm, nọc côn trùng, nhựa, phấn thực vật…, cụ thể như sau:

Thuốc

Thuốc là nguyên nhân gây sốc phản vệ hàng đầu cho người bệnh. Trong đó, tiêm tĩnh mạch là nguy hiểm nhất. Tất cả các loại thuốc đều có thể gây sốc phản vệ, thường gặp nhất là thuốc kháng sinh họ β lactam, chống viêm giảm đau, giãn cơ, chống co giật, cản quang, gây tê, gây mê…

Thức ăn

Những loại thức ăn có nguồn gốc động thực vật có thể gây sốc phản vệ như: cá thu, cá ngừ, tôm, tép, ốc, nhộng, trứng, sữa, thơm, khoai tây, đẫu phụng, đậu nành, các loại hạt, các chất phụ gia…

Nọc côn trùng

Khi bị các loại côn trùng đốt, cắn…như ong, rắn, rết, bọ cạp, nhện…cắn thì độc tố trong nọc côn trùng tiết ra sẽ gây nên sốc phản vệ.

Các nguyên nhân khác như do phấn hoa, nhựa cây…

Sốc phản vệ là gì

Biểu hiện của người bị sốc phản vệ

Trường hợp nạn nhân là người nhạy cảm, khi bị sốc phản vệ có thể có những phát ban trên da, mắt và môi có thể sưng to. Niêm mạc họng cũng có thể bị sưng lên gây khó thở và sốc. Phản vệ cũng có thể kèm theo các triệu chứng như choáng váng vật vã, thay đổi tri giác, đau quặn bụng, buồn nôn, ói mửa, tiêu chảy…

Khi bị sốc phản vệ sau khi tiêm phòng hay bị côn trùng đốt, trẻ em thường thấy yếu mệt, lờ đờ và tình trạng ngày càng gia tăng. Trẻ lúc này có biểu hiện nghẹt thở, thiếu không khí, ho và sợ hãi. Da của trẻ trở nên xanh nhợt, mạch đập yếu dần và huyết áp hạ đáng kể. Có thể kèm hiện tượng hôn mê và co giật.

Triệu chứng lâm sàng của sốc phản vệ do thuốc hay các nguyên nhân khác về cơ bản giống nhau và xảy ra ở tất cả các cơ quan nội tạng trong cơ thể.

Hệ hô hấp

Nạn nhân thấy khó thở, ngạt, tím tái, suy hô hấp cấp do co thắt phế quản gây nghẹt thở. Sốc phản vệ gây phù dây thanh, phù khí quản, co thắt phế quản có trường hợp phù phổi.

Hệ tim mạch

Sốc phản vệ làm giãn tĩnh mạch, tụt huyết áp, trụy tim mạch thường xuất hiện sớm do hậu quả của các chất hóa học đưa vào cơ thể. Thiếu oxy trong máu, giảm thể tích tuần hoàn dẫn đến toan máu và giảm co bóp cơ tim, đây là giai đoạn nặng của sốc phản vệ.

Hệ thần kinh

Nạn nhân nhanh chóng bị đau đầu, chóng mặt, chân tay run, nhận thức lơ mơ, nói lảm nhảm, co giật toàn thân và có thể ngất xỉu hay hôn mê.

Hệ tiêu hóa

Nếu bị sốc phản vệ do thực phẩm hay thuốc qua đường uống, bệnh nhân sẽ đau bụng dữ dội, nôn, buồn nôn, tiêu chảy không kiểm soát, thậm chí chảy máu tiêu hóa.

Da

Da của bệnh nhân bị mẩn ngứa, nổi mề đay, phù Quincke (sưng nề xuất hiện nhanh và đột ngột ở cả vùng dưới và trên bề mặt của da và niêm mạc, chủ yếu xuất hiện ở lưỡi, môi, mắt, quanh miệng, bàn tay, bàn chân, hầu họng và bộ phận sinh dục).

Sốc phản vệ là gì

 Cách sơ cấp cứu sốc phản vệ

Tình trạng nghiêm trọng có thể dẫn tới tử vong ở trẻ nếu không có phương pháp sớ cấp cứu kịp thời. Vậy nếu phát hiện người thân có biểu hiện sốc phản vệ cần gọi cấp cứu và thực hiện ngay những cách sơ cấp cứu sau:

Với trẻ em

• Cần đặt trẻ nằm với tư thế nâng chân cao hơn và quay đầu sang bên ở nơi thoáng khí.
• Nếu do bị côn trùng đốt, cần phải loại bỏ được ngòi đốt của côn trùng và chườm đá vào chỗ bị đốt, đồng thời giữ yên tay chân trẻ tránh hoạt động. Nếu sốc phản vệ (do nhỏ thuốc vào mũi hoặc mắt), nhanh chóng rửa sạch mắt bằng nước sạch.
• Nếu sốc phản vệ do uống thuốc, cần cho trẻ nôn ra.
• Nếu trẻ bị rối loạn hoặc ngừng hoạt động hệ hô hấp và tim mạch, cần tiến hành các bước như trong phần Sơ cứu hồi sức tim phổi. (Xem thêm: 4 Phương Pháp Hô Hấp Nhân Tạo Phổ Biến Nhất Trên Thế Giới)

• Đưa nạn nhân đến trạm y tế, bệnh viện, phòng khám gần nhất.

Với người lớn

Kiểm tra những thuốc đặc trị mà bệnh nhân có thể mang theo để điều trị. Cho nạn nhân dùng thuốc theo hướng dẫn, tiếp theo:

• Đặt người bệnh nằm ở tư thế chân cao hơn đầu.
• Nới lỏng quần áo và đắp chăn cho người bệnh.
• Nếu có ói hay chảy máu từ miệng, lật người bệnh nằm nghiêng để đề phòng sặc.
• Nếu không có dấu hiệu tuần hoàn (thở, ho hoặc vận động), bắt đầu hồi sức tim phổi.

Sốc phản vệ là gì

Làm gì để phòng tránh bị sốc phản vệ

Sốc phản vệ có thể xảy ra rất sớm hay có thể muộn hơn sau một vài giờ, nhưng khi đã xảy ra, diễn tiến sẽ rất nhanh trong vòng 1–2 phút và chuyển sang trạng thái nguy kịch, lúc này rất khó để thay đổi tình huống. Vì vậy, bạn hãy lưu ý những điều sau để phòng tránh bị sốc phản vệ:

– Nếu bạn có tiền sử dị ứng, hãy luôn mang theo bên mình các loại thuốc giải dị ứng. Đến cơ sở y tế khám và điều trị ngay sau khi dùng các thuốc trên để cắt cơn phản vệ.

– Khi đang tiêm thuốc, nếu thấy có những cảm giác khác thường như bồn chồn, hốt hoảng, sợ hãi, tê lưỡi.. hãy nói ngay với y, bác sĩ để ngừng tiêm và kịp thời xử lý.

– Sau khi tiêm thuốc xong nên ở lại phòng tiêm khoảng 15-30 phút, không nên ra về ngay đề phòng sốc phản vệ xảy ra muộn hơn (tùy cơ địa từng người).

– Sử dụng đúng thuốc, an toàn, đúng theo chỉ định.

– Khi ăn đồ ăn lạ, nên thử một lượng nhỏ để thử phản ứng của cơ thể. Chờ sau 24 giờ mới nên ăn lại nếu không thấy hiện tượng gì bất thường.

Như vậy, chúng ta đã hiểu sốc phản vệ là gì, cách xử lý sơ cấp cứu khi gặp và những cách phòng chống trong cuộc sống.

---

Từ khóa: sốc phản vệ là gì

The post Sốc Phản Vệ Là Gì và Cách Sơ Cấp Cứu appeared first on SỨC KHỎE THƯỜNG THỨC.